Διάγνωση της υφίζησης των ούλων

Ενώ στους εφήβους προσβάλλονται συχνά οι κεντρικοί τομείς της κάτω γνάθου, οι ενήλικες εμφανίζουν συχνότερα υφιζήσεις των ούλων στα πλάγια δόντια της άνω γνάθου.

Η αυτοεξέταση των ούλων, π.χ. στο σπίτι μπροστά σε έναν καθρέφτη, δεν είναι επαρκής για μια σωστή εκτίμηση. Χωρίς κλινική εξέταση στο οδοντιατρείο δεν είναι δυνατό να αναγνωριστεί η αιτία της υποχώρησης των ούλων.

Μόνο μια κατάλληλη κλινική εξέταση στο οδοντιατρείο με τη λεγόμενη περιοδοντική μήλη μπορεί να αποκαλύψει αν τα ούλα είναι υγιή, αν υπάρχει φλεγμονή των ούλων (ουλίτιδα) ή αν υπάρχει ήδη προσβολή της συγκρατητικής συσκευής των δοντιών (περιοδοντίτιδα).

Στις υφιζήσεις των ούλων διακρίνονται τέσσερις βαθμοί σοβαρότητας, επειδή από αυτούς προκύπτουν και οι θεραπευτικές δυνατότητες.

Απλή υφίζηση υπάρχει όταν η υποχώρηση της ουλικής παρυφής δεν έχει ακόμη φτάσει μέχρι τον κινητό βλεννογόνο του στόματος. Στον δεύτερο βαθμό σοβαρότητας η υφίζηση έχει ήδη επεκταθεί στον κινητό βλεννογόνο. Και στις δύο περιπτώσεις η διόρθωση της ουλικής παρυφής είναι δυνατή με χειρουργική επέμβαση.

Επειδή στους βαθμούς σοβαρότητας 3 και 4 έχει ήδη απορροφηθεί και οστό της γνάθου ανάμεσα στα δόντια, οι υφιζήσεις των ούλων σε αυτές τις περιοχές δεν μπορούν να διορθωθούν πλήρως ούτε με χειρουργικές μεθόδους.

Η βασική περιοδοντική εξέταση γίνεται για να εξακριβωθεί σε σύντομο χρόνο αν υπάρχουν προβλήματα στα ούλα. Είναι ένας απλός τρόπος για να διαπιστωθεί ουλίτιδα ή να ανιχνευθεί περιοδοντίτιδα.

Με μια περιοδοντική μήλη μετριέται σε επιλεγμένα σημεία, απαλά και με ακρίβεια χιλιοστού, το βάθος διείσδυσης στην ουλική παρυφή.

Μετά από αυτή τη σύντομη εξέταση, επιπλέον εξετάσεις γίνονται μόνο αν βρεθούν σημάδια απώλειας των συγκρατητικών ιστών του δοντιού. Αυτές οι εξετάσεις περιλαμβάνουν το λεγόμενο περιοδοντόγραμμα καθώς και επιπλέον ακτινογραφίες.

Στην κλινική εξέταση με περιοδοντική μήλη, το βάθος διείσδυσης της μήλης στον περιοδοντικό θύλακο μετριέται σε έως και έξι σημεία ανά δόντι με ακρίβεια χιλιοστού. Για την ακρίβεια, μετριέται η απόσταση ανάμεσα στην ουλική παρυφή και τον πυθμένα του περιοδοντικού θυλάκου. Αυτό ονομάζεται βάθος ανίχνευσης. Σε υγιή σημεία, το βάθος ανίχνευσης είναι το πολύ 3 χιλιοστά. Σε σημεία όπου, λόγω της υφίζησης των ούλων, έχει ήδη χαθεί και η στήριξη του δοντιού, το βάθος ανίχνευσης θα είναι όμως επίσης μόνο λίγα χιλιοστά.

Επιπρόσθετα, στο λεγόμενο περιοδοντόγραμμα καταγράφεται με ακρίβεια χιλιοστού το ύψος του οστού της γνάθου (επίπεδο πρόσφυσης). Ένα περιοδοντόγραμμα είναι απαραίτητο για τη διάγνωση και τον σχεδιασμό της θεραπείας μιας υφίζησης των ούλων. Το περιοδοντόγραμμα μπορεί να καταγραφεί δωρεάν online σε κάθε οδοντιατρείο και να χρησιμοποιηθεί περαιτέρω: www.periodontalchart-online.com.

Η διάγνωση της υφίζησης των ούλων μπορεί υπό ορισμένες συνθήκες να επιβεβαιωθεί οριστικά μόνο με τις απαραίτητες για τον σκοπό αυτό ακτινογραφίες. Η επιλογή των απαραίτητων ακτινογραφιών για τη διάγνωση μιας υφίζησης των ούλων γίνεται μόνο μετά την ολοκλήρωση της κλινικής εξέτασης. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να αποφευχθεί η υπερβολική έκθεση σε ακτινοβολία.

Στην απλούστερη περίπτωση, μια ακτινογραφική εξέταση αποτελείται από δύο εικόνες (ακτινογραφίες δήξεως πτερυγίου) και στην πιο εκτεταμένη περίπτωση από τον λεγόμενο πλήρη ακτινογραφικό έλεγχο με επιπλέον έως και 14 ενδοστοματικές ακτινογραφίες ή από μια πανοραμική ακτινογραφία (ορθοπαντομογράφημα). Οι ακτινογραφίες που λαμβάνονται πρέπει να απεικονίζουν το οστό της γνάθου που περιβάλλει τα δόντια και να επιτρέπουν έτσι την εκτίμηση της σοβαρότητας της απώλειας οστού.

Σε κάθε ακτινογραφία που γίνεται στο οδοντιατρείο, τα δόντια πρέπει να ελέγχονται τόσο για τερηδόνα όσο και για περιοδοντίτιδα.

Το 1999 πραγματοποιήθηκε στις ΗΠΑ το πρώτο διεθνές workshop για την ταξινόμηση των περιοδοντικών νόσων. Η σημαντικότερη αλλαγή σε σχέση με την Ευρωπαϊκή ταξινόμηση του 1993 ήταν ότι οι μορφές της νόσου γενικά δεν ορίζονταν πλέον κατά κύριο λόγο με βάση την ηλικία του ασθενούς κατά την πρώτη διάγνωση (π.χ. νεανική περιοδοντίτιδα και περιοδοντίτιδα ενηλίκων). Εισήχθησαν ως νέες μορφές η χρόνια και η επιθετική περιοδοντίτιδα, όπως για παράδειγμα και η περιοδοντίτιδα που μπορεί να συσχετιστεί με συστηματικά νοσήματα.

Στη νέα ταξινόμηση από το 2018 δεν γίνεται όμως πλέον διάκριση ανάμεσα σε χρόνια και επιθετική περιοδοντίτιδα. Η περιοδοντίτιδα περιγράφεται πλέον – κατ’ αναλογία με την ταξινόμηση του σακχαρώδη διαβήτη – με τη λεγόμενη σταδιοποίηση (staging) και διαβάθμιση (grading).