Diagnozowanie recesji dziąseł

Podczas gdy u młodzieży często dotknięte są przyśrodkowe siekacze w żuchwie, u dorosłych recesje dziąseł częściej występują na zębach bocznych w szczęce.

Samodzielna ocena dziąseł, na przykład w domu przed lustrem, nie wystarcza do prawidłowej oceny. Bez badania klinicznego w gabinecie stomatologicznym nie jest możliwe rozpoznanie przyczyny cofania się dziąseł.

Dopiero prawidłowe badanie kliniczne w gabinecie stomatologicznym za pomocą tak zwanej sondy dziąsłowej (sondy periodontologicznej) może dostarczyć informacji o tym, czy dziąsła są zdrowe, czy występuje zapalenie dziąseł, czy też rozwinęła się już choroba struktur utrzymujących zęby (zapalenie przyzębia).

W przypadku recesji dziąseł rozróżnia się cztery stopnie zaawansowania, ponieważ można z nich wyprowadzić również możliwości leczenia.

Recesja prosta występuje wtedy, gdy cofanie się brzegu dziąsła nie sięgnęło jeszcze ruchomej błony śluzowej jamy ustnej. W drugim stopniu zaawansowania recesja sięga już ruchomej błony śluzowej. W obu przypadkach korekta brzegu dziąsła jest możliwa za pomocą zabiegu chirurgicznego.

Ponieważ w stopniach zaawansowania 3 i 4 doszło już również do utraty kości między zębami, występujących tam recesji dziąseł nie można całkowicie skorygować nawet za pomocą zabiegów chirurgicznych.

Podstawowe badanie przyzębia ma na celu szybkie ustalenie, czy występują jakiekolwiek problemy z dziąsłami. W prosty sposób można przy tym stwierdzić zapalenie dziąseł lub wykryć zapalenie przyzębia.

Za pomocą sondy dziąsłowej (sondy periodontologicznej) w wybranych miejscach delikatnie i z dokładnością do milimetra mierzy się głębokość penetracji sondy przy brzegu dziąsła.

Po tym krótkim badaniu dalsze badania przeprowadza się tylko wtedy, gdy stwierdzono oznaki utraty struktur utrzymujących zęby. Obejmują one tak zwaną kartę periodontologiczną oraz dodatkowe zdjęcia rentgenowskie.

Podczas badania klinicznego za pomocą sondy dziąsłowej (sondy periodontologicznej) w maksymalnie sześciu miejscach na każdym zębie mierzy się z dokładnością do milimetra głębokość penetracji sondy do kieszonki dziąsłowej. Ściśle rzecz biorąc, mierzona jest odległość między brzegiem dziąsła a dnem kieszonki. Mówi się wówczas o tak zwanej głębokości sondowania. W zdrowych miejscach głębokość sondowania wynosi maksymalnie 3 mm. Jednak w miejscach, w których w wyniku recesji dziąsła doszło już do utraty struktur utrzymujących ząb, głębokość sondowania również wynosi zaledwie kilka milimetrów.

Ponadto w tak zwanej karcie periodontologicznej odnotowuje się z dokładnością do milimetra wysokość kości (poziom przyczepu). Karta periodontologiczna jest niezbędna do diagnostyki i planowania leczenia recesji dziąseł. Kartę periodontologiczną można bezpłatnie sporządzić online w każdym gabinecie stomatologicznym i dalej z niej korzystać: www.periodontalchart-online.com.

Rozpoznanie recesji dziąseł może w pewnych okolicznościach zostać jednoznacznie potwierdzone dopiero na podstawie niezbędnych w tym celu zdjęć rentgenowskich. Wyboru zdjęć rentgenowskich potrzebnych do zdiagnozowania recesji dziąseł dokonuje się dopiero po przeprowadzeniu badania klinicznego. W ten sposób można uniknąć nadmiernej ekspozycji na promieniowanie rentgenowskie.

Badanie rentgenowskie w najprostszym przypadku składa się z dwóch zdjęć (zdjęcia skrzydłowo-zgryzowe), a w najbardziej rozbudowanym przypadku z tak zwanego pełnego statusu rentgenowskiego z dodatkowo nawet 14 zdjęciami lub ze zdjęcia ortopantomograficznego. Wykonane zdjęcia rentgenowskie muszą przedstawiać kość otaczającą zęby i w ten sposób umożliwiać ocenę stopnia utraty kości.

Na każdym zdjęciu rentgenowskim wykonanym w gabinecie stomatologicznym uzębienie musi być sprawdzone zarówno pod kątem próchnicy, jak i zapalenia przyzębia.

W 1999 r. w Stanach Zjednoczonych odbyły się pierwsze międzynarodowe warsztaty dotyczące klasyfikacji chorób przyzębia. Najważniejszą nowością w porównaniu z europejską klasyfikacją z 1993 r. było to, że postacie choroby nie były już co do zasady definiowane przede wszystkim na podstawie wieku pacjenta w chwili postawienia pierwszej diagnozy (np. młodzieńcze zapalenie przyzębia i zapalenie przyzębia dorosłych). Wprowadzono nowe pojęcia przewlekłego i agresywnego zapalenia przyzębia, a także na przykład zapalenia przyzębia, które może być związane z chorobami ogólnoustrojowymi.

W nowej klasyfikacji obowiązującej od 2018 r. nie rozróżnia się już jednak postaci przewlekłej i agresywnej. Zapalenie przyzębia jest obecnie opisywane – analogicznie do klasyfikacji cukrzycy – za pomocą tak zwanych stadiów (staging) i stopni (grading).