Diş eti çekilmesinin teşhisi

Gençlerde çoğu zaman alt çenedeki orta kesici dişler etkilenirken, yetişkinlerde diş eti çekilmesi daha sık üst çenedeki yan dişlerde görülür.

Diş etinin kişinin kendisi tarafından, örneğin evde ayna karşısında değerlendirilmesi doğru bir değerlendirme için yetersizdir. Diş hekimi muayenehanesinde klinik muayene yapılmadan diş eti gerilemesinin nedenini belirlemek mümkün değildir.

Diş etinin sağlıklı olup olmadığı, bir diş eti iltihabı (gingivitis) mı yoksa zaten dişin destek dokusunun bir hastalığı (periodontitis) mı bulunduğu ancak diş hekimi muayenehanesinde diş eti sondu (periodontal sond) ile yapılan doğru bir klinik muayene ile anlaşılabilir.

Diş eti çekilmelerinde dört şiddet derecesi birbirinden ayırt edilir, çünkü tedavi seçenekleri de bunlardan çıkarılabilir.

Diş eti kenarındaki gerileme henüz hareketli ağız mukozasına ulaşmamışsa basit bir çekilmeden söz edilir. İkinci şiddet derecesinde çekilme hareketli mukozaya kadar ilerlemiştir. Her iki durumda da diş eti kenarının cerrahi bir müdahale ile düzeltilmesi mümkündür.

3. ve 4. şiddet derecelerinde dişler arasındaki çene kemiği de erimiş olduğundan, buradaki diş eti çekilmeleri cerrahi yöntemlerle de tamamen düzeltilemez.

Temel periodontal muayene ile kısa sürede diş eti sorunlarının bulunup bulunmadığı belirlenmek istenir. Bu sırada basit bir şekilde gingivitis saptanabilir veya periodontitis ortaya çıkarılabilir.

Diş eti sondu (periodontal sond) ile seçilen noktalarda, diş eti kenarındaki sondun girme derinliği nazikçe ve milimetre hassasiyetinde ölçülür.

Bu kısa muayeneden sonra ek incelemeler yalnızca diş destek dokusunda yıkım belirtileri bulunduğunda yapılır. Bu incelemeler, periodontal durum (statü) olarak adlandırılan kaydı ve ek röntgen filmlerini kapsar.

Diş eti sondu (periodontal sond) ile yapılan klinik muayenede, her dişte altı noktaya kadar sondun diş eti cebine girme derinliği milimetre hassasiyetinde ölçülür. Tam olarak söylemek gerekirse, diş eti kenarı ile diş eti cebinin tabanı arasındaki mesafe ölçülür. Buna sondalama derinliği denir. Sağlıklı bölgelerde sondalama derinliği en fazla 3 mm'dir. Ancak diş eti çekilmesi nedeniyle diş destek dokusunun da erimiş olduğu bölgelerde de sondalama derinliği yalnızca birkaç milimetre olacaktır.

Ayrıca periodontal durum (statü) olarak adlandırılan kayıtta çene kemiğinin yüksekliği (ataşman seviyesi) milimetre hassasiyetinde kaydedilir. Periodontal durum kaydı, diş eti çekilmesinin teşhisi ve tedavi planlaması için vazgeçilmezdir. Periodontal durum her diş hekimi muayenehanesinde çevrimiçi olarak ücretsiz kaydedilebilir ve kullanılmaya devam edilebilir: www.periodontalchart-online.com.

Diş eti çekilmesinin teşhisi bazı durumlarda ancak bunun için gerekli röntgen filmleriyle kesin olarak doğrulanabilir. Diş eti çekilmesinin teşhisi için gerekli röntgen filmlerinin seçimi ancak klinik muayene tamamlandıktan sonra yapılır. Bu şekilde gereğinden fazla röntgen ışınına maruz kalınması önlenebilir.

Röntgen incelemesi en basit durumda iki filmden (bite-wing filmler) ve en kapsamlı durumda ek olarak 14 adede kadar röntgen filminden oluşan bir röntgen statüsünden veya bir ortopantomogramdan (panoramik film) oluşur. Çekilen röntgen filmleri dişi çevreleyen çene kemiğini göstermeli ve böylece kemik kaybının şiddetinin değerlendirilmesini mümkün kılmalıdır.

Diş hekimi muayenehanesinde çekilen her röntgen filminde dişler hem çürük hem de periodontitis açısından incelenmelidir.

1999 yılında ABD'de periodontal hastalıkların sınıflandırılmasına yönelik ilk uluslararası çalıştay düzenlendi. 1993 tarihli Avrupa sınıflandırmasına kıyasla en önemli yenilik, hastalık türlerinin genel olarak artık öncelikle hastanın ilk teşhis sırasındaki yaşına göre tanımlanmamasıydı (örn. juvenil periodontitis ve yetişkin periodontitisi). Yeni olarak kronik ve agresif periodontitis ile örneğin sistemik hastalıklarla ilişkili olabilen periodontitis tanımlandı.

Ancak 2018'den beri geçerli olan yeni sınıflandırmada artık kronik ve agresif ayrımı yapılmamaktadır. Periodontitis artık – diyabet hastalığının sınıflandırmasına benzer şekilde – evreleme (staging) ve derecelendirme (grading) ile tanımlanmaktadır.