ღრძილის რეცესიის დიაგნოზი

მოზარდებში ხშირად ქვედა ყბის ცენტრალური საჭრელები ზიანდება, ხოლო ზრდასრულებს ღრძილის რეცესია უფრო ხშირად ზედა ყბის გვერდით კბილებზე აღენიშნებათ.

ღრძილის თვითშეფასება, მაგალითად, სახლში სარკის წინ, სწორი შეფასებისთვის საკმარისი არ არის. სტომატოლოგიურ პრაქტიკაში კლინიკური გამოკვლევის გარეშე შეუძლებელია ღრძილის დაწევის მიზეზის დადგენა.

მხოლოდ სტომატოლოგიურ პრაქტიკაში ე.წ. ღრძილის ზონდით (პაროდონტოლოგიური ზონდით) ჩატარებული სწორი კლინიკური გამოკვლევით არის შესაძლებელი ინფორმაციის მიღება, ღრძილი ჯანმრთელია, აღინიშნება ღრძილების ანთება (გინგივიტი) თუ უკვე აღინიშნება კბილის საყრდენი სტრუქტურის დაავადება (პაროდონტიტი).

ღრძილის რეცესიის დროს ერთმანეთისგან განასხვავებენ სიმძიმის ოთხ ხარისხს, რადგან მათგან გამომდინარეობს მკურნალობის შესაძლებლობებიც.

მარტივი რეცესია გვაქვს მაშინ, როდესაც ღრძილის კიდის დაწევა ჯერ არ აღწევს პირის ღრუს მოძრავ ლორწოვან გარსამდე. სიმძიმის მეორე ხარისხის დროს რეცესია უკვე მოძრავ ლორწოვან გარსზეა გავრცელებული. ორივე შემთხვევაში ღრძილის კიდის კორექცია ქირურგიული ჩარევით შესაძლებელია.

რადგან სიმძიმის მე-3 და მე-4 ხარისხის დროს კბილებს შორის ყბის ძვალიც უკვე დაკარგულია, იქ არსებული ღრძილის რეცესია ქირურგიული ღონისძიებებითაც ვერ გამოსწორდება სრულად.

საბაზისო პაროდონტოლოგიური კვლევა ტარდება იმისთვის, რომ სწრაფად დადგინდეს, არის თუ არა ღრძილების პრობლემები. ეს არის მარტივი გზა, რომ გამოვავლინოთ გინგივიტი ან პაროდონტიტი.

ღრძილის ზონდით (პაროდონტოლოგიური ზონდით) შერჩეულ ადგილებში ნაზად და მილიმეტრის სიზუსტით იზომება ზონდის შეღწევის სიღრმე ღრძილის კიდესთან.

ამ მოკლე გამოკვლევის შემდეგ შემდგომი კვლევები ტარდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ გამოვლინდა კბილის საყრდენი სტრუქტურის დაზიანების ნიშნები. ეს კვლევები მოიცავს ე.წ. პაროდონტოლოგიურ რუქას და დამატებით რენტგენოლოგიურ სურათებს.

ღრძილის ზონდით (პაროდონტოლოგიური ზონდით) კლინიკური გამოკვლევისას თითოეულ კბილზე ექვს ადგილამდე მილიმეტრის სიზუსტით იზომება ზონდის შეღწევის სიღრმე პაროდონტულ ჯიბეში. უფრო ზუსტად, იზომება მანძილი ღრძილის კიდესა და პაროდონტული ჯიბის ფსკერს შორის. ამას ე.წ. ზონდირების სიღრმე ეწოდება. ჯანმრთელ ადგილებში ზონდირების სიღრმე არ აღემატება 3 მმ-ს. თუმცა იმ ადგილებში, სადაც ღრძილის რეცესიის შედეგად კბილის საყრდენი სტრუქტურა უკვე დაზიანებულია, ზონდირების სიღრმე ასევე მხოლოდ რამდენიმე მილიმეტრი იქნება.

გარდა ამისა, ე.წ. პაროდონტოლოგიურ რუქაში მილიმეტრის სიზუსტით ფიქსირდება ყბის ძვლის სიმაღლე (მიმაგრების დონე). პაროდონტოლოგიური რუქა აუცილებელია ღრძილის რეცესიის დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის დაგეგმვისთვის. ნებისმიერ სტომატოლოგიურ პრაქტიკას შეუძლია პაროდონტოლოგიური რუქის ონლაინ და უფასოდ შედგენა და შემდგომი გამოყენება: www.periodontalchart-online.com.

ღრძილის რეცესიის დიაგნოზის ცალსახად დადასტურება ზოგ შემთხვევაში შესაძლებელია მხოლოდ ამისთვის საჭირო რენტგენოლოგიური სურათებით. ღრძილის რეცესიის დიაგნოსტიკისთვის საჭირო რენტგენოლოგიური სურათების შერჩევა ხდება მხოლოდ კლინიკური გამოკვლევის ჩატარების შემდეგ. ამით შეიძლება თავიდან ავიცილოთ ჭარბი რადიაციის ზემოქმედება.

რენტგენოლოგიური გამოკვლევა უმარტივეს შემთხვევაში შედგება ორი სურათისგან (ბაიტვინგ რენტგენოგრამები), ხოლო ყველაზე მასშტაბურ შემთხვევაში – ე.წ. რენტგენოლოგიური სტატუსისგან, დამატებით 14-მდე რენტგენოლოგიური სურათით, ან ორთოპანტომოგრამისგან. გადაღებულ სურათებზე კარგად უნდა ჩანდეს კბილის გარშემო ყბის ძვალი, რომ შესაძლებელი გახდეს ძვლის დაკარგვის სიმძიმის შეფასება.

სტომატოლოგიურ პრაქტიკაში გადაღებულ ყველა რენტგენოლოგიურ სურათზე კბილები უნდა შემოწმდეს როგორც კარიესზე, ისე პაროდონტიტზე.

1999 წელს აშშ-ში ჩატარდა პაროდონტის დაავადებების კლასიფიკაციის პირველი საერთაშორისო სემინარი. 1993 წლის ევროპულ კლასიფიკაციასთან შედარებით ყველაზე მნიშვნელოვანი სიახლე ის იყო, რომ დაავადების ფორმები ზოგადად აღარ განისაზღვრებოდა პირველ რიგში პირველადი დიაგნოზის დასმისას პაციენტის ასაკის მიხედვით (მაგალითად, იუვენილური და ზრდასრულთა პაროდონტიტი). დაინერგა ახალი ფორმები – ქრონიკული და აგრესიული პაროდონტიტი, ისევე როგორც, მაგალითად, პაროდონტიტი, რომელიც შეიძლება დაკავშირებული იყოს სისტემურ დაავადებებთან.

თუმცა 2018 წლიდან მოქმედი ახალი კლასიფიკაცია აღარ განასხვავებს ქრონიკულ და აგრესიულ პაროდონტიტს. პაროდონტიტი ახლა – დიაბეტის კლასიფიკაციის მსგავსად – აღიწერება ე.წ. სტადიებითა და ხარისხებით.